Cefndir ac eglurhad

Mae’r gwaith hwn wedi tyfu o gyfnod o ymchwil annibynnol ac ymgysylltu â’r cyhoedd, gan gynnwys gohebiaeth â chynrychiolwyr etholedig, cyrff cyhoeddus a sefydliadau ledled y DU.

Drwy’r broses honno, daeth yn amlwg nad yw rhai agweddau pwysig ar gyfranogiad, cynrychiolaeth ac atebolrwydd bob amser yn cael eu deall yn eang, er eu bod yn ganolog i’r ffordd y mae’r system yn gweithio.

Nid yw hyn yn fater o gamwedd. Mater o strwythur ydyw.

Mae’r system yn gweithredu fel y bwriadwyd iddi weithredu, ond nid yw’r ffordd y caiff ei deall yn gyffredin bob amser yn adlewyrchu sut mae’n gweithio yn ymarferol.

Beth mae “yn eich enw” yn ei olygu

Nid yw’r ymadrodd “mae canlyniad yn dal i gael ei gyhoeddi yn eich enw” yn golygu bod pleidlais yn cael ei bwrw ar eich rhan.

Mae’n cyfeirio at y ffordd y mae’r system yn gweithio yn ymarferol.

Yn y DU, nid oes trothwy isaf o ran nifer y bobl sy’n pleidleisio er mwyn i etholiad gynhyrchu canlyniad dilys. Mae hyn yn fwriadol, gan ei fod yn helpu i sicrhau bod llywodraeth a chynrychiolaeth yn gallu parhau heb darfu.

Mae hynny’n golygu y bydd y system bob amser yn cynhyrchu canlyniad.

Unwaith y caiff y canlyniad hwnnw ei ddatgan, mae’n pennu cynrychiolaeth ac yn dylanwadu ar benderfyniadau sy’n effeithio ar bawb, gan gynnwys y rhai na wnaethant gymryd rhan.

Nid yw dewis peidio â phleidleisio yn tynnu rhywun allan o ganlyniad yr etholiad. Mae’n golygu nad oedd y person hwnnw wedi cymryd rhan yn y broses o’i lunio.

Dyna yw ystyr yr ymadrodd.

Pam mae hyn yn bwysig

Pan fo bwlch rhwng sut mae pobl yn deall y system a sut mae’r system yn gweithio mewn gwirionedd, gall hynny arwain at ymddieithrio, camddealltwriaeth a llai o gyfranogiad.

Os yw’r system yn parhau waeth faint o bobl sy’n cymryd rhan, gall hynny greu’r argraff nad yw cyfranogiad yn bwysig.

Mae’r fenter hon yn bodoli i fynd i’r afael â’r bwlch hwnnw drwy eglurder, gwybodaeth hygyrch ac ymgysylltu adeiladol.

Beth yw’r fenter hon

Nid ymgyrch wleidyddol yw hon, ac nid yw’n gysylltiedig ag unrhyw blaid wleidyddol.

Menter gwybodaeth gyhoeddus a chyfranogiad yw hi.

Beth mae’r fenter yn ceisio ei wneud

• Gwella dealltwriaeth o’r fframwaith etholiadol
• Annog cyfranogiad gwybodus
• Hyrwyddo tryloywder ynghylch sut mae’r system yn gweithio
• Cyflwyno fframwaith adeiladol i gryfhau ymgysylltu

Y Baton

Mae’r fenter yn defnyddio baton symbolaidd i gynrychioli parhad, cyfrifoldeb ar y cyd a chyfranogiad.

Wrth iddo gael ei drosglwyddo o un unigolyn neu gymuned i’r llall, mae’r baton yn adlewyrchu rôl gyfunol y cyhoedd wrth lunio bywyd dinesig.