Sut Mae’n Gweithio
Esboniad cam wrth gam o sut mae’r system bresennol yn gweithredu, a sut mae’r fframwaith arfaethedig yn adeiladu arni.
Y Strwythur Presennol
Mae’r system bresennol wedi’i chynllunio i sicrhau parhad.
Mae canlyniadau etholiadau yn parhau’n ddilys waeth faint sy’n pleidleisio. Mae hyn yn golygu bod cynrychiolaeth yn cael ei sefydlu, bod llywodraeth yn gallu parhau, a bod penderfyniadau’n dal i gael eu gwneud.
Mae cyfranogiad yn effeithio ar bwy sy’n ennill, ond nid ar a fydd canlyniad yn cael ei gynhyrchu.
Diagram sy’n dangos sut mae’r system etholiadol bresennol yn gweithio.
Cliciwch ar y diagram i agor y fersiwn maint llawn.
Y Mecanwaith Arfaethedig
Mae’r fframwaith arfaethedig yn cadw’r system etholiadol bresennol yn ei lle.
Etholiadau sy’n parhau i benderfynu pwy sy’n dal swydd. Mae cynrychiolwyr yn cymryd eu swyddi ar unwaith a chyda holl awdurdod y swydd honno. Nid oes unrhyw ganlyniad yn cael ei ganslo, ei ohirio na’i ailgynnal yn awtomatig oherwydd bod y nifer sy’n pleidleisio yn isel.
Lle mae’r nifer sy’n pleidleisio yn yr etholiad gwreiddiol yn disgyn islaw trothwy eithriadol o isel sydd wedi’i ddiffinio’n glir, caiff un mecanwaith democrataidd ychwanegol ei sbarduno: un bleidlais gadarnhau o fewn cyfnod penodol.
Mae’r bleidlais gadarnhau yn gofyn un cwestiwn:
A ydych yn cadarnhau y dylai’r cynrychiolydd presennol barhau yn ei swydd am weddill y tymor?
Ie → mae’r cynrychiolydd yn parhau am weddill y tymor.
Na → os yw nifer y pleidleisiau dilys yn erbyn parhau yn fwy na nifer y pleidleisiau dilys o blaid parhau, caiff is-etholiad ei sbarduno.
Nid yw nifer isel o bleidleiswyr yn y bleidlais gadarnhau ynddo’i hun yn amharu ar y mandad. Nid yw ymatal rhag pleidleisio yn cyfrif fel gwrthodiad. Mae canlyniad cyfartal, neu unrhyw ganlyniad nad yw’n gyfystyr â gwrthodiad gweithredol, yn gadael y mandad gwreiddiol yn ei le.
Dim ond unwaith y mae’r cyfle cadarnhau yn digwydd, ac mae’n derfynol am y tymor hwnnw.
Gall nifer isel o bleidleiswyr sbarduno cydnabyddiaeth, ond dim ond gwrthodiad gweithredol a all ddod â’r mandad i ben.
Diagram sy’n dangos sut mae’r fframwaith arfaethedig yn gweithredu.
Cliciwch ar y diagram i agor y fersiwn maint llawn.
Mae eglurder yn allweddol.
Daw cyfranogiad drwy ddealltwriaeth.